© 2019 by United Nations Association Poland 

Artykuł  2 - Dziewczynko, wyjdziesz za mnie?

Sonia Andrzejuk o problemie małżeństw nieletnich

Małżeństwa dziecięce są wciąż rażącym problemem w krajach rozwijających się. Obecnie średnio 1 na 5 zamężnych kobiet została wydana za mąż jako dziecko, co sumuje się do 650 milionów kobiet, które zostają częścią związków będąc poniżej 18. roku życia. Statystyki przedwczesnych małżeństw zależą również od regionu. Najgorsza jest sytuacja kobiet w Afryce subsaharyjskiej oraz południowej Azji, natomiast w północnej Afryce i na Bliskim Wschodzie procent przedwczesnych małżeństw jest zgodny z globalną statystyką, ale wyższy niż we wschodniej Azji bądź wschodniej Europie.   

 

Małżeństwa dziecięce w 21. wieku

Wydawałoby się, że małżeństwa z nieletnimi to problem już znany i zanikający wraz z postępującym rozwojem i zwiększającym się dostępem do edukacji w krajach mniej rozwiniętych. Alarmujące w tym względzie są wyniki raportu organizacji A Profile of Child Marriage in Africa z listopada 2015 roku, który wskazuje, że do 2050 roku liczba wczesnych małżeństw w Afryce wzrośnie ze 125 milionów do 310 milionów, natomiast obecnie ich odsetek wśród dziewczynek wynosi aż 34 procent. Dodatkowo według UNICEFU prawdopodobieństwo, że dziewczynka mieszkająca w rodzinie o najniższym poziomie dochodów zostanie wydana za mąż jako dziecko jest wciąż tak wysokie jak 25 lat temu. 

 

Największy postęp w walce z małżeństwami nieletnich dokonał się w Azji Południowej, gdzie odsetek kobiet wydanych tam za mąż przed ukończeniem 18. roku życia zmniejszył się o jedną trzecią (z około 50% do 30%). Polepszenie sytuacji było możliwe dzięki wzrostowi liczby kobiet włączonych do systemu edukacji, akcji rozpowszechniających wiedzę na temat nielegalności dziecięcych małżeństw i ich konsekwencji, a także inwestycjom rządowym. 

 

Sytuacja kobiet w małżeństwach nieletnich i ich konsekwencje

Wczesne małżeństwa wpływają na niemalże wszystkie aspekty życiowe dziecka. Często zaraz po ślubie dziewczęta zmuszone są do urodzenia potomstwa, co jest głównym powodem śmierci kobiet w wieku 15-19 lat w krajach, w których małżeństwa nieletnich są rozpowszechnione. Organizacja Narodów Zjednoczonych szacuje, że na świecie każdego roku jest około 16 milionów nastolatek, które zostają matkami. Dodatkowo ryzyko wewnątrzmacicznego obumarcie młodu albo wczesnej śmierci dziecka jest o 50% wyższe dla nieletnich kobiet. Związki nastolatek i ich konsekwencje oprócz fizjologicznego aspektu, czyli nieprzystosowana ciała młodej kobiety do macierzyństwa są również związane z światopoglądem rodzin w których te małżeństwa się odbywają.

 

 

 

 

 

Młode kobiety nie mają dostępu do antykoncepcji albo jej stosowanie jest zależne od woli małżonka. Dodatkowo w komunikacie prasowym wydanym w 2013 przez UNICEF, WHO, UN Women i wiele innych organizacji możemy przeczytać, że niektórzy rodzice zmuszający córki do wczesnego małżeństwa gdyż myślą, że zabezpieczy je to przed przemocą seksualną. Wręcz przeciwnie, młode dziewczyny, które wychodzą za mąż przed 18 rokiem życia są narażone na przemoc, w szczególności gdy różnica wieku pomiędzy małżonkiem jest duża, o czym również informuje komunikat. Raporty europejskich organizacji potwierdzają również badania przeprowadzone w krajach, w których problem ten występuje. ICRW5 w Indiach po przeprowadzeniu badania w dwóch regionach (Bihar i Jharkand) dowiodło, że zgłoszeń o przemoc domową było 50% więcej wśród dziewczyn, które wyszły za mąż przed 18. rokiem niż wśród tych, które ukończyły 18 rok życia. 

Walka z problemem

W walce z problemem kluczowe jest uświadamianie rodzin o konsekwencjach przedwczesnych małżeństw, a także angażowanie młodych kobiet w podstawową edukację, szkolenia, warsztaty, które pozwolą im usamodzielnić się i uniezależnić w przypadku opresji nie tylko w małżeństwach przedwczesnych, ale także w tych prawomocnych. Dodatkowo ważne jest wsparcie organizacji pochodzących z krajów rozwiniętym, które często dysponują większymi funduszami, bądź mają większe możliwości finansowania akcji i kampanii przeciwdziałającym niż lokalne organizacje czy rządy. Warto przypomnieć również o akcji duńskiej fundacji BORNEfonden. „Czy mogę prosić Twoją córkę o rękę?” – z takim pytaniem pojawiał się w duńskich domach zamieszkałych przez 12 i 13-latki sympatyczny trzydziestolatek. Drzwi otwierali ojcowie, gdyż matki wiedziały o eksperymencie. Oczywiście możemy wyobrazić sobie oburzenie na ich twarzach na skutek bezpośredniego pytania ze strony nieznajomego mężczyzny. Kontrowersyjne pytanie ma na celu przypomnieć nam, że w wielu krajach dzieci niestety nie mogą liczyć na swoich rodziców i opiekunów w tej kwestii.